Šta je spirometrija i bronhodilatatorni test?
Spirometrija je jednostavan, neinvazivan dijagnostički test kojim se procenjuje kako pluća
funkcionišu – tačnije, koliko vazduha osoba može da udahne i izdahne, i kojom brzinom. Ovaj test
predstavlja osnovu za identifikaciju i praćenje mnogih hroničnih i akutnih plućnih bolesti.
Koristi se kod bolesnika sa sumnjom na astmu, hroničnu opstruktivnu bolest pluća (HOBP),
bronhitis, emfizem, intersticijska oboljenja pluća i druge respiratorne smetnje. Takođe se
primenjuje u preoperativnoj pripremi, naročito kod kardiohirurških i torakalnih zahvata, gde je
važno znati funkcionalni kapacitet pluća.
Bronhodilatatorni test se izvodi kao nastavak spirometrije, kako bi se utvrdilo da li disajni
putevi reaguju na lek koji ih širi.
Vrste testova:
• Osnovna spirometrija – meri osnovne plućne kapacitete
• Bronhodilatatorni test – meri da li dolazi do poboljšanja plućne funkcije nakon primene leka
Simptomi koji ukazuju na potrebu za spirometrijom
Spirometriju najčešće savetujemo osobama koje imaju:
• Dugotrajan, neobjašnjiv kašalj,
• Otežano disanje, posebno pri naporu,
• Zviždanje ili sviranje u grudima tokom disanja,
• Osjećaj stezanja u grudima,
• Česte respiratorne infekcije,
• Umor ili smanjenu fizičku izdržljivost
Kod pacijenata sa već postavljenom dijagnozom, koristi se za praćenje toka bolesti, odgovora na
terapiju i evaluaciju eventualnih pogoršanja.
Faktori rizika i kome se preporučuje
Spirometrija se posebno preporučuje:
• Pušačima i bivšim pušačima
• Osobama izloženim štetnim gasovima i zagađivačima
• Onima koji imaju porodičnu istoriju astme, HOBP-a ili drugih plućnih bolesti
• Radnicima u industrijskim sredinama (prašina, hemikalije)
• Osobama sa čestim respiratornim infekcijama u detinjstvu ili adolescenciji
Redovna kontrola plućne funkcije kod rizičnih grupa omogućava rano otkrivanje problema i
pravovremeno liječenje.
Moguće kontraindikacije
Iako je bezbjedan za većinu pacijenata, postoje stanja kada se spirometrija ne preporučuje:
• Nedavno preživljen srčani udar (infarkt),
• Teške srčane aritmije,
• Nekontrolisana hipertenzija,
• Cerebralna aneurizma,
• Operacije glave, oka, sinusa ili grudnog koša u poslednjim sedmicama,
• Trudnoća u završnoj fazi,
• Aktivna respiratorna infekcija ili prisutna temperatura,
• Epizode gubitka svesti tokom kašlja (sinkopa),
U tim slučajevima lekar odlučuje o odlaganju testa ili izboru alternativne metode ispitivanja
plućne funkcije.
Kako izgleda dijagnostička procedura
Test se sprovodi u sjedećem položaju. Pacijent stavlja usni nastavak u usta dok mu nos biva
zatvoren štipaljkom kako bi se osigurala tačnost rezultata.
Procedura uključuje:
• Mirno disanje radi navikavanja na uređaj
• Duboko udisanje i potom snažan, maksimalan izdah
• Ponavljanje testa više puta da bi se dobili konzistentni rezultati
Važno je da pacijent prati instrukcije ispitivača kako bi test bio uspješno izveden. Ne treba
jesti neposredno prije pregleda, niti pušiti ili unositi kofein.
Posljedice neliječenja plucne opstrukcije
Na osnovu rezultata određuje se terapija, koja može uključivati:
• Inhalacione bronhodilatatore,
• Kortikosteroide,
• Promenu životnih navika (odvikavanje od pušenja, vežbe disanja),
• Redovno praćenje funkcije pluća spirometrijom
Lijecenje
Na osnovu rezultata određuje se terapija, koja može uključivati:
Inhalacione bronhodilatatore
Kortikosteroide
Promenu životnih navika (odvikavanje od pušenja, vežbe disanja)
Redovno praćenje funkcije pluća spirometrijom