Šta je apnea u spavanju?
Apnea u spavanju predstavlja ozbiljan zdravstveni problem koji se javlja kod oko 5% opšte
populacije i čija se učestalost povećava sa godinama starosti. Kod ovog oboljenja dolazi do
prekida disanja ili smanjenja protoka vazduha kroz disajne puteve koje posljedično izaziva
pad zasićenja krvi kiseonikom. Ovi prekidi traju 10 i više sekundi. Znači 10 i više sekundi
mozak i svi drugi organi ostaju bez dovoljne količine kiseonika, a svi znamo da bez
kiseonika nema života! Kao posljedica toga dolazi do oštećenja različitih organa a u
najtežim slučajevima i do iznenadne smrti tokom sna.
Vrste apnee
U zavisnosti od uzroka i manifestovanih simptoma, apnea u spavanju se može podijeliti na:
• opstruktivnu, centralnu i mješovitu apneu u spavanju.
Opstruktivna apnea u spavanju se javlja kao posljedica djelimičnog ili potpunog zatvaranja
disajnih puteva uz prisutan rad disajne muskulature. Pacijent u stvari ne može da diše jer
postoji prepreka (opstrukcija) najčešće zbog zapadanja jezika i opuštanja mekih struktura
ždrijela.
Centralna apnea u spavanju nastaje kada nema impulsa za rad respiratornih mišića. Nema
nikakve prepreke protoku vazduha ali nema impulsa za disanje iz centra za disanje.
Mješovita apnea u spavanju predstavlja kombinaciju centralne i opstruktivne apnee u
spavanju.
Simptomi
Dnevni simptomi:
• Ujutru se budite umorni
• Pospani ste
• Budite se suvih usta
• Budite se preznojeni sa mokrim okovratnikom
• Neobjašnjiva preplašenost posle buđenja
• Moguća jutarnja glavobolja i mučnina
• Nedostatak koncentracije
• Zaboravnost
• Česte promjene raspoloženja
• Zaspite u vožnji
• Seksualna disfunkcija i impotencija
Noćni simptomi:
• Hrkanje
• Prestanak disanja nakon koga slijedi nagli, dubok udah
• Često buđenje – prekidi sna
• Osjećaj davljenja
• Nemirno spavanje i strašni snovi
• Gatroezofagealni refluks – gorušica
• Izraženo znojenje
Faktori rizika
• Gojaznost
• Obim vrata veći od 43cm
• Srčane bolesti, povišen krvni pritisak
• Hronična opstruktivna bolest pluća, neuromuskularne bolesti, hipotireoza, dijabetes,
šlog
• Alkohol, antidepresivi, pilule za spavanje
• Pušenje, spavanje na leđima
• Hirurške traume, kraniofacijalne abnormalnosti
Moguće posljedice
• Povišen krvni pritisak
• Srčana aritmija
• Koronarne bolesti
• Plućna hipertenzija
• Tromboembolijska bolest
• Šećerna bolest
• Šlog
• Depresija
• Impotencija
• Sporiji oporavak od operacija
• Loš kvalitet života
• Iznenadna smrt tokom sna
Kako se dijagnostikuje
• Klinička slika
• Klinički pregled
• Testovi: STOP-BANG, Berlinski upitnik, Epworth skala pospanosti
• Polisomnografija – zlatni standard: mjeri dužinu i kvalitet sna, broj apneja, saturaciju
krvi, puls itd.
Kako se liječi
• Redukcija tjelesne težine
• Izbjegavanje alkohola i sedativa
• Higijena sna, održavanje prohodnosti nosa
• Vježbe za jačanje mekih mišića
• CPAP aparat – duva vazduh u disajne puteve pod pritiskom
• Hirurško liječenje – uklanjanje tkiva, krajnika, rekonstrukcija
• Mandibularni aparati za donju vilicu